Biyaheng Bacolod...

Bilang isang nag-aadbokasiya ng likas kayang pagsasaka, naimbitahan ako sa isang skills training on vermi-compost na pinondohan ng Department of Agriculture (DA) at ng Bureau of Soil and Water Management (BWSM) sa pakikipagtulungan ng CBCP-NASSA. Ginanap ito sa isang pribadong lugar na pag-aari ng isang “pintsik” (pinoy na intsik).

Pero ang aking kwento ay hindi tungkol sa vermi-compost. Ang nais kong ibahagi ay ang aking nakita, na talaga namang nakakalungkot para sa isang tulad kong magsasaka. Sa aming Field trip, tatlong mga individual na taong nagsasapraktika ng Organic Farming ang aming pinuntahan. At sa kanilang pagbabahagi ay kanilang sinabi na “dito sa amin sa Bacolod ang makikita ninyo ay maituturing na isang maliit na kabuhayan lamang, mayroon kaming maliit na sagingan, konting baboy at manukan”. After ng ilang mga briefings, ipinasyal kami sa kanilang sagingan. At syempre shock ang buong tropa. Ang maliit na sagingan... 6 na ektarya pala. Ang pinuntahan naming maliit na babuyan... 2,500 heads! May mga paanakin pa... Ang manukan 15,000 heads din. Ang pataniman ng tubo, ang lawak... Sa aming pagtantiya, hindi kukulangin sa 100 ektarya. Ayon sa kanila ang lahat ng kanilang pananim ay pawang organic, walang sintetikong pataba... at naniniwala naman ako kasi makikita naman ito sa kalidad ng kanilang lupa. Maging ang kanilang mga hayop ay inaalagaan sa likas at organikong pamamaraan.

Ang totoo, halos malunod ako sa kanilang mga ibinahagi... kahanga-hanga.... marami kang mapupulot sa kanilang kaalaman upang magamit para sa pangkabuhayan... papaano magtanim ng iba’t-ibang halaman at pag-aalaga ng mga hayop, upang mapagkakitaan, gamit ang organikong pataba (vermi-compost). Napakaganda ng kanilang mga layunin upang mapangalagaan ang kalikasan... maihanda o mapreserve ito para sa susunod na henerasyon.

Sa aming pagtatanong sa mga taga-roon marami palang mga “haciendero” sa lupaing sakop ng Bacolod, libong ektarya ang pag-aari ng bawat isang pamilya. Hindi pala naipatupad ang Comprehensive Agrarian Reform Law (CARL) doon. Ang mga kadahilanan syempre pa, ay sapagkat pawang malalaki at mayayamang angkan pa rin ang may hawak ng pulitika. Yun ang aking ikinalulungkot sa kabila ng kawalan ng lupa ng mga maliliit na magsasaka sa iba’t-ibang panig ng Pilipinas!!! Sa Bakolod iilang tao lamang ang nagmamay-ari ng libu-libong ektarya ng lupa...

Magsasaka nga ba o magsasako??!

Halos tapos na ang anihan mngayong summer crop. Malaki ang itinaas ng presyo ng palay, mula sa NFA price na Php 12.00 ay naging Php 17.00. sa mga traders nga ay mas mataas pa, may nagsasabing umaabot ng Php 18.00 per kilo. Malaking tulong na sana sa mga magsasaka ang magandang presyo na ito ng kanilang pangunahing produkto... malaki na sana ang tsansa ng pag-unlad. Kinausap ko ang isang karaniwang magsasaka, may second crop (palay) siyang inani, uppps! Kaaani pa lang, kulang lang ng konti sa isang ektarya. Ayon sa kanya inaanihan nya ito ng 70 kaban. Nagtataka lang ako kasi sa isang karaniwang magsasakang bagong ani, hindi ba dapat ay masaya siya? Kaya ako nagtanong... isang simpleng “kumusta na” ang namutawi sa aking mga labi. Isang mahabang buntung hininga ang kaniyang pinakawalan bago sumagot... “heto walang natira”, isang himig na parang hindi mabigkas, parang may bara sa lalamunan. Bakit naman, balita ko 49 bags ang inani mo? Tanong ko na may halong pagtataka... sa medyo malakas na tinig...”kasi naman palayan ang mga inutang ko! 3 kaban ang bayad sa isang libo. Eleven thousand ang nautang ko... times 3 e di 33 bags... bayad ko sa thresher 4 na kaban... bayad ko sa hand tractor 4 na kaban... sa gapas 3 kaban... 3 kaban ang renta sa aking water pump 2... ang buwis ko pa na??? papayag kaya ang biyenan ko na yun lang natira ang ibigay ko? Nabigla ako!!! Kasi ang aking tuos 49 bags na yun! Ano pa ang matitira para sa kanyang biyenan? Bago ako nakapagsalitang muli... dayami na lang ang buwis na makukuha ng biyenan ko pare!!!

Hindi ko na alam kung paano kami naghiwalay sa usapang iyon... ang aking iniisip... apat na buwan siyang nagtrabaho at nagpakahirap sa pagtatanim ng palay... tapos wala man lamang pakinabang???

Kung hindi sana siya bumibili ng abono (4 na kabang urea daw ang kaniyang ginamit), aba e di katumbas ito ng apat na libong piso o 12 kabang palay (3 kabang palay ang 1 libo) sana ang natipid nya. Idagdag pa ang pesticide at mullocide na kanyang ginamit...

Sa aking pagtingin... kung hindi siya magbabago ng pamamaraan, kung hindi makakalag ang mind set na na nakatali sa chemical farming... walang maliliit na magsasaka ang makakaahon sa kumunoy ng kahirapan!!!

Ang dalawang mukha...

Sa aking patuloy na pakikisangkot, pakikisalamuha sa lipunang aking ginagalawan, napansin ko na ang bawat bagay ay may dalawang mukha... kung may maitim maroong maputi. Kung mayroong gabi may umaga. Kung may mabuti may masama...

Katulad ng ating mga scientists. Mayroong mga nag-aadbokasiya - nagta-trabaho, alang-alang sa bayan... mayroon namang para lang magkamal ng salapi. Ginagamit ang kanilang talino at kakayanan, gagawin ang lahat ng ibig ipagawa... sa tamang halaga.

Kung talagang ang nais ng mga transnational corporations na katulad ng Monsanto, na tulungan ang mga magsasaka (katulad ng palagi nilang ipinangangalandakan na sila raw ay kabalikat ng mga magsasaka) bakit ang lahat ng kanilang mga produktong nililikha ay laging may kaakibat na gastos? May mga binhi silang ipino-produce na ginamitan nila ng cytoplasmic sterile line upang hindi na tumubong muli... nais nilang kontrolin ang agrikultura. Kung sino ang may-ari ng binhi, siyang may tangan ng produksiyon. Ang lahat ng kanilang mga binhi ay kailangan o mataas ang dependent sa lason, sa patubig at sintetikong abono. Kung talagang kabalikat sila ng mga magsasaka bakit hindi sila lumikha ng mga binhing hindi na kailangan pang gastusan ng mga magsasaka upang umani ng malaki? Iisa pa rin amg malinaw... ang kanilang mga produkto ay kanilang ginagawa upang MAGKAMAL ng salapi!!!

Ang Monsanto at ang mga produkto nito... (cont...)

Iyan ay ilan sa mga nakakabahalang epekto ng mga GM products. Narito pa ang ilang pahayag:
Jeffrey Smith: ngunit ang kanilang mga pinuno ay inutusan ng White House na isulong ang industriya ng biotechnology.
Ignacio Chapela: ang sabi lamang sa kanila ay kailangan nating mabilis na maisulong ang teknolohiyang ito upang maitatag isang bagong sector ng industriya.
Steve Druker: Anong ginawa ng mga tagapangasiwa ng ng FDA? Binalewala nila, hindi sinunod ang pahayag ng kanilang sariling mga siyentista at ipinalagay na ang lahat ng pagkaing ito ay ligtas.
Jeffrey Smith: Walang pangmatagalang pag-aaral sa kaligtasan, walang anumang “safety test” ang hiningi bago ipinagbili ang mga pagkaing ito.
David Schubert: Para na ring gumawa ka ng kotse at ang may gawa ng kotse ay hindi nagsuri ng husto. Hayaang mamatay ang ilang tao sa pagmamaneho ng kotse para malaman kung ito ay ligtas o hindi. Ito ay kahangalan, ngunit ito ang paninindigan ng maraming taong nagsusulong ng teknolohiyang ito.
Phil Regal: sinasabi ng mga tao sa industriya, ng mga ahensiyang namamahala dito na kung nais ng mga Amerikano ng kaunlaran ay kailangan din nilang magpagamit katulad ng daga sa mga eksperimento.
Sue Kedgley: May maraming butas at depekto ang kasalukuyang balangkas ng pagsusuri ng kaligtasan ng mga pagkaing genetically engineered. Kaya’t maaaring sabihin na pahapyaw lamang ito na nagbibigay ng daan sa mga gumagawa na sabihing ang mga ito ay nasuri ng marapat at mapaniwala ang mga mamimili na ligtas kainin ang mga ito.

Sa mga pahayag na ito ang basehan ko lamang upang paniwalaang ito ay totoo ay – una – ang mga siyentistang ito ay mayroon ding mga sapat na kaalaman at kasanayan sa mga pag-aaral at pagsusuri. –ikalawa- hindi nila itataya ang kanilang mga sariling propesyon kung walang batayan ang kanilang mga sinasabi. –ikatlo- wala naman silang kinikita sa kanilang mga pahayag, bakit sila ay magsisinungaling!

Ano naman ang roundup ready? Ang pahayag naman ng mga tagapagsalita ng Monsanto hinggil dito ay ito. Ang damo ay kaagaw sa sustansya ng mais at nakakabawas ito ng ani. Ang Dekalb roundup ready corn 2 ay uri ng mais na may ‘roundup herbicide tolerance’, kaya kapag inispray mo ito ay ligtas ang mais patay ang damo.

Ang damo sa ating paligid ay isa ring biyaya na may malaking papel na ginagampanan, lalo na sa ating mga alagang hayop, bilang pagkain. At sa mga halaman naman bilang pataba. Mayaman ito sa mga sustansiyang kailangan ng halaman. Mayaman ito sa nitrogen, phosphorus, potassium, at mga micro-nutrients (i.e. zinc, iron, manessium etc.). Kung gagamitin lamang natin ang mga ito at alam natin ang tamang proseso, o kahit na nga sa ordinaryong paglalagay nito sa puno ng mga pananim at hayaan na lamang itong doon mabulok kapakipakinabang na ito. Mag-imagine tayo ng isang bukid na walang damo....para sa akin hindi ito kumpleto, parang tao na kulang ang bahagi ng katawan. Ang damo ay napapamahalaan, sa pamamagitan ng maayos na paghahanda ng lupa.

Ang isa pang ikinababahala ni Dr. Terje Traavik ay ang posibilidad na makalikha ang biotechnology (ng hindi sinasadya) ng mga super weeds na hindi na kayang tablan ng anumang pamatay damo, dahil sa patuloy na paggamit ng mga herbicide (roundup) na ito.

Ang Monsanto at ang mga produkto nito...

Minsan hindi sinasadyang mapunta ako sa isang Corn Field Day na sponsor ng Monsanto sa barangay bagong sikat, bayan ng san jose.

Syempre pa sa “field day” na ito ay maraming mga bisitang mga magsasaka. May mga brgy. Captain, brgy. Council, mga taga- LGU, kasama ang MAO na ayon sa kanilang tagapagsalita ay siyang nag-imbita kaya ganun karami ang dumalo (more than 100 person).

Mais ang pinag-usapan... (corn field day nga eh) :-)

Kung dati ang inirereklamo ng mga katulad kong nag-aadbokasiya upang labanan ang mga GM products ay ang Cargill 818 yield guard (dekalb 818 na ngayon)... Nakakalungkot lalo, kasi nagkaroon pa ng kapatid ang Bacillus Thuringensis corn na ito. Ang inintroduce ng Monsanto ngayon ay ang Dekalb 9132 yield guard... at Dekalb roundup ready corn 2.

Ganito ang nilalaman ng kanilang mga polyetos... Kontrolado na ang damo!... sa Corn borers din ay protektado!

Hanggang sa kasalukuyan ay patuloy pa rin ang debate hinggil sa epekto ng bacillus thuringensis toxin sa kalusugan ng mga kakain nito... kasi nga hindi pa tapos ang pag-aaral kung ligtas ba ito o hindi. Ayon sa isang pahayag ni Jerry Rosman (scientist): “simula ng pakainin namin ng GM mais (Bt corn ) ang aming mga hayop, nagkaproblema kami nang malaki sa kanilang pagbubuntis”. Sa kasalukuyan mayroon din kaming alagang mga baboy, tatlong inahin na aming pinaanak ang nagkaroon ng problema. Yung isa na nanganak ng walo ay ayaw magkaroon ng gatas para mapasuso ang kanyang mga biik. Yung ikalawa naman na nanganak ng labing apat ay napakahina ng gatas. Ang ikatlo naman ay sampu, mahirap maipaliwanag ang nangyari kasi mukha namang marami ang gatas na laman ng suso kaya lang ayaw namang lumabas... kaya ang inahin ay nagkaroon ng lagnat. Concentrate o commercial feeds ang karaniwan nilang pagkain at isang linggo bago manganak lactating feeds naman, para raw maging magatas ang inahin. Bakit ko ito naikwento? Kasi meron kaming kaibigan na may alaga ring inahing baboy... ang pakain niya darak. Walang problema ang kaniyang baboy, magatas, malusog ang mga biik.

Alam naman nating lahat na ang bentahan ng mga inaning Bt corn ay ang mga feed mills. Samakatuwid, nakakain ng mais na may Bt toxin ang aming mga inahing baboy! Kaya siguro may problema! Sa ngayon mayroon pa kaming isang inahin, inihinto ko na ang pagpapakain ng commercial feeds, darak na lang muna. Kapag ang inahing ito ay hindi nagkaroon ng problema... maaari ngang tama ang aking sapantaha.
Isa pang siyentista ang nagpahayag ng ganito: Steve Druker: “nang makuha namin ang mga dokumento ng FDA at nagsimula kaming suriin ito, kami’y nagulat sa aming natuklasan. Hindi lamang ang mga siyentistang sumama sa aming pagsasampa ng kaso ang nababahala sa mga pagkaing Genetically Engineered, hindi lamang ang daan-daang siyentista sa buong mundo ang nag-alala sa maaaring panganib na dulot ng mga pagkaing Genetically Engineered, kundi maging ang mga siyentista mismo ng FDA ay nagpahayag din ng pagkabahala. Ang napagkaisahan ng mga siyentista ng FDA ay “ ang genetic engineering ay sadyang mapanganib, ibang-iba sa nakasanayang paraan ng pagpapalahi at... ang bawat pagkaing GE ay kailangang dumaan sa masusing pagsusuri dahil sa panganib na magdulot ito ng mga hindi sinasadyang epekto, tulad ng bagong lason, bagong sanhi ng allergy” (itutuloy)

Ang Genetically Modified Organism o GMO

ang Genetically Modified Organism o GMO ay ang paglikha sa mga halaman o hayop sa laboratoryo sa pamamagitan ng hindi likas na pamamaraan. ito ay ang pagsasama ng genes ng isang species tungo sa isang species na hindi niya kauri upang makamit ang mga ninanais na katangian. halimbawa. ang soil bacterium na bacillus thuringensis na may likas na lason (bt toxin), ang genes nito ay inilagay sa mais (Bt corn) upang hindi mapinsala ng mga mapanirang kulisap tulad ng corn borer. gayundin ang genes ng isda ay inilipat sa kamatis upang mapatagal ang pagiging sariwa... nais kong itutok ang paglalahad na ito partikular sa Bt corn upang madali nating maunawaan.

ang Bt corn ay hindi mapinsala ng mga kulisap dahil sa taglay nitong lason sa katawan. kung sa anggulong ito natin titingnan ay madali tayong mahikayat na magtanim nito. sino nga bang magsasaka ang magnanais na sirain ng peste ang kanyang mga halaman? samantalang ang Bt corn ay ligtas sa peste at hindi ka pa gagamit ng pestisidyo...

palalimin natin ng konti ang isyung ito. kung may lason ang mais na ito samakatuwid hindi ligtas na kainin ang bunga nito! ang sinasabi ng mga transnational corporation ay para lamang daw ito sa animal consumption. ang tanong naman dito eh sino naman ba ang end user ng mga hayop at halamang ito? tao rin ang kakain at maaapektuhan nito. ang pamilyang ating pinag-aalayan ng lahat ng ating mga pangarap at paghihirap ang siyang tiyak na mapapahamak sa bunga ng GMO na ito...

Ang bagong anyo ng Green Revolution (cont...)

nasabi kong kailangan ng malaking kapital ang pagsusulong ng Green Revolution dahil kailangan ito upang makapagpatayo ng mga inprastraktrura... kalsada, tulay, dam at mga kanal para sa irigasyon. kailangan din ang kapital para sa mga pasilidad para sa post harvest... gayundin upang makabili ng mga makina at kagamitang pambukid... kapital din ang kailangan upang mapautang ang mga magsasaka ng pambili ng mga inputs. walang supisyenteng kapital ang Pilipinas para makapagpatayo ng mga inprastrakturang ito kaya nahimok ito ng mga mauunlad na bansa sa pamamagitan ng World Bank-IMF na mangutang...ang layunin ay maalis ang kahirapan, tag-gutom at paangatin ang pangkalahatang uri ng pamumuhay. at ang pagsunod sa dikta ng Green Revolution ang nagbunsod sa bansa na pumaloob sa kapitalistang ugnayang techno-economic. at dahil sa paglapaloob sa ganitong ugnayan ang pamahalaan mismo ang nanguna sa pagpapalaganap ng Green Revolution sa ating bansa.

dahil sa ang Pilipinas ay umaasa lamang sa mga likas na yaman nito... para lamang makabayad sa interes ng pagkakautang... ang resulta ay malawakan at walang pakundangang paggamit ng lupa, malawakang operasyon ng pagto-troso at pagmimina.

ang tatlong pangunahing gawaing ito ang nakapag-ambag ng malaki sa pagkakaroon ng ng polusyon, pagkaubos ng mga likas na yaman at higit sa lahat krisis sa ekolohiya. ang walang patumangga at paulit-ulit na paggamit ng namayat na lupa at ang pagkawala ng natural na balanse ng kalikasan ang nagpababa ng ani... naubos ang mga hindi napapalitang yaman... katulad ng kagubatan, at mga mineral. ang pagbaba ng ani ay nagangahulugan ng importasyon. karagdagang utang upang masustunihan ang Green Revolution... makapagbigay ng dagliang tulong sa mga kinukulang ng pagkain.

nais ko ring ibahagi ang ilang masamang dulot ng mga inputs sa Green Revolution. ang "HYV" sa binhing ito nawalan ng kontrol ang magsasaka sa binhi... tatlong beses lamang ito dapat itanim (ayon sa mga teknikal person nila) upang manatiling maganda ang produksiyon... tinawag din nila itong binhi ng pagka-alipin. nawawala at nauubos ang yamang henetika at bio-diversity... unti-unting nawala ang kaseguruhan sa pagkain. simula ng magkaroon ng HYV... nagsimula ng mabaon sa utang ang mga magsasaka... nagsimula rin ang pagkakalbo ng mga kabundukan... gayundin ang mga minahang sumisira sa balanseng ekolohiya ng bansa. ang sintetikong abono naman ay karagdagang gastos para sa mga magsasaka, pinaaasim ang lupa, pinabibilis ang pagtubo ng damo, pinalalambot ang puno ng palay na nagiging dahilan upang maging kaakit-akit sa peste... ang nitrate na humahalo sa lupa at tubig ay nakakalason sa tao o maging sa hayop... nagiging dahilan ito ng kanser. sa pestisidyo at iba pang kauri nito ay unti-unting nawawala ang likas na yamang tubig na nagiging pang-agdong buhay ng mga kababayan nating magsasaka... kung dati ang roblema lamang natin ay kanin??? ngayon problema na rin pati ang ulam.

binago ng GR ang oryentasyon ng pagsasaka. ang taguri noon sa magsasaka ay "agri-culture... at ang layunin nito ay ang magkaroon ng sapat na pagkain. ang pamamaraan ay nakadepende sa sariling kaalaman sa at kakayanan sa mga kagamitang matatagpuan sa sa bukid. sa pagpasok ng GR... ang pagsasaka ay naging "agri-bussines. ang layunin daw nito ay para pataasin ani at kumita. sa paggamit ng HYV naging intensibo ang paggamit ng ng mga abono at pestisidyo. tumaas nga ang ani sa mga palayan... subalit sa pagtaas na ito ay hindi naman nakapagdulot ng mataas na kita. kung nadoble man ang ani ay nadoble o natriple naman ang gastos... sa kabuuan mababa pa rin ang netong kita.

marami ang nadaya sa Green Revolution... dahil sa paghahangad na kumita ay marami ang mga magagandang tradisyon at kultura ang nawala... katulad ng bayanihan... simpleng pamumuhay...
pagiging makabayan... ang pananamit... ayos ng buhok at iba pa...

nag-umpisa at lumalim ang mapanggamit na relasyon (exploitative relationship). ang mga mahihirap na magsasaka ay napilitang magbenta o magsanla ng lupa, ng mga hayop, mga alahas... at syempre ang inaasahan ay ang ani. ang mga mahihirap ay laong napailalim sa mga mariwasa. sa pagsulpot ng samut-sari at masalimuot na problema dahil sa modelong GR, wari bagang hindi natinag ang mga halimaw sa likod nito... ang higit na nakakatakot ngayon ay ang kanilang bagong putahe na naririto na ngayon at hindi natin namamalayan... ANG GENETICALLY MODIFIED ORGANISM.